Eru 5 tímar á dag mikið?
Það fer allt eftir því um hvað ræðir. Ef það er svefn, þá er það líklega allt of lítið. Ef það er að sippa, þá er það líklega ekki hægt.
Ég er enn að hugsa um frétt sem ég las á Vísi í síðustu viku, þar sem Halla forseti vísaði í rannsókn um skjátíma ungmenna. Samkvæmt rannsókninni eyða börn og unglingar að meðaltali 9 klukkustundum á dag í símanum, þar af 5 klukkustundum á samfélagsmiðlum.
Þetta er meðaltalið, sem þýðir að það eru einhverjir sem eru að nota þessa tækni mun meira.
Ég held að það geti allir verið sammála um að þetta sé of mikið og að þetta sé skaðlegt andlegri heilsu. En hvað er hægt að gera?
Þetta minnir mig aðeins á stöðuna sem kom upp varðandi unglingadrykkju í kringum 1980-90. Þá var niðurstaðan að efla þyrfti íþróttastarf ungmenna. Sú leið virtist virka því unglingadrykkjan hvarf á nokkrum árum.
Ef við viljum að börn og ungmenni séu minna í símunum, þá verðum við að hugsa um hvað á að koma í staðin, eins og með unglingadrykkjuna og íþróttaiðkunina.
Ég er mikill aðdáandi Cal Newport (2019). Hann skrifaði meðal annars bókina Digital Minimalizm (sem er til í Bóksölu stúdenta og ég mæli með henni!). Í þeirri bók nefnir hann einmitt þetta. Það er ekki nóg að hætta á samfélagsmiðlum og ætla að nota viljastyrkinn.
Lykilatriðið er að finna eitthvað annað til að gera sem veitir okkur virkilega ánægju – en er ekki bara eitthvað til að drepa tímann. Dæmi sem hann nefnir er að læra á hljóðfæri, sauma, smíða, lesa bækur, stunda útivist eða hitta vini í raunveruleikanum svo eitthvað sé nefnt.
En þessi atriði eru fyrst og fremst hugsuð fyrir fullorðna sem vilja vera minna háðir samfélagsmiðlum og öðrum smáforritum sem eru sérstaklega hönnuð til að halda okkur lengur á skjánum – því meiri tími sem við störum á skjáinn, því meiri hagnaður er fyrir þessa aðila.
Við þurfum sem þjóðfélag að finna leiðir til að börn og unglingar geri eitthvað í staðin. Kannski þurfa grunnskólar að byrja aftur á að vera með heimavinnu, því eitthvað verða börn og unglingar að gera eftir skóla.
Það sem unglingar geta gert strax í dag, til að minnka sína skjánotkun, er að taka ákvörðun um að standa sig eða bæta sig í námi. Það veitir unglingum kannski ekki strax mikla ánægju, en til lengri tíma er ég viss um að það gerir þá hamingjusamari en að vera strokufangi á samfélagsmiðlum.
Það eru tvö ár síðan ég bannaði algjörlega notkun á símum í stærðfræðitímum. Mjög margir kennarar voru hissa og ekki sammála þessari ákvörðun minni og sumir nemendur ætluðu varla að trúa því að ég ætlaði ekki að leyfa þeim að hafa símana hjá sér.
Núna eru símar bannaðir í flestum skólum, bæði grunn- og framhaldsskólum og það þykir ekkert sjálfsagðara en að síminn eigi ekki heima í kennslustundum þar sem nemendur þurfa að hugsa með mikilli einbeitingu án truflana.
Mín skoðun í dag er komin enn lengra og mér finnst ekkert ólíklegt að flestir verði sammála mér eftir tvö ár, þó svo að það hljómi alveg út í hött núna. Ég vil banna snjallsíma og samfélagsmiðla fyrir börn og unglinga undir 16 ára. Þeir geta verið með takkasíma ef þeir þurfa nauðsynlega að láta vita af sér.
Ég er ekki á móti tækninni, en börn og ungmenni hafa ekki þroska til að taka ákvarðanir með svona ávanabindandi efni sem eru í tækjunum og aðrar áskoranir sem fylgja í kjölfarið. Ég er sérstaklega hrifin af Chrome book fartölvum í grunnskólum, því þær eru með lyklaborð, ólíkt spjaldtölvunum, og þar er ekki verið að vinna með þessi smáforrit og skilaboð.
Gyða stærðfræðikennari
hjá stærðfræði.is
Heimildir:
Hreiðarsson, M. H. (2025, 31. október). “Þetta er búið að ræna okkur innri ró”. Vísir. https://www.visir.is/g/20252797287d/-thetta-er-buid-ad-raena-okkur-innri-ro-
Newport, C. (2019). Digital Minimalism: Choosing a Focused Life in a Noisy World. Portfolio/Penguin. Fæst í Bóksölu stúdenta: https://www.boksala.is/product/digital-minimalism/