Í vikunni sem leið, þá var ég að skoða gagnreyndar aðferðir í lestrarkennslu í tengslum við nám mitt í HÍ. Eitt mikilvægt sem kom þar fram, er að börn sem eru að byrja að læra að lesa þurfa að ná ákveðinni sjálfvirkni í grunn þáttunum til að ná góðri færni í lestri og svo lesskilningi.
Börn byrja á að læra hljóð, þau tengja síðan hljóð við staf, síðan læra þau að tengja saman tvo stafi og læra svo að hljóða sig í gegnum orð til að vita hvernig þau eru borin fram, áður en þau fara að lesa flóknari texta.
Barn sem er að byrja að læra að lesa og hefur ekki fengið góða kennslu í grunninum, mun eyða allri orkunni í að hljóða sig áfram í gegnum texta. Þetta barn getur ekki á sama tíma skilið hvað það er að lesa, því öll orkan fer í að lesa (eða hljóða) orðin.
Þegar ég var að lesa mig í gegnum fræðin, þá sá ég svo mikla tenginu við stærðfræði. Í dag er ekki í tísku að læra neitt utanbókar í stærðfræði og það er ekki í tísku að nemendur reikni nægjanlegan fjölda dæma til að ná virkilega góðum tökum á efninu, þannig að það fari í sjálfvirka kerfið.
Nemendur sem ströggla með lestur, ströggla líklega af því að þeir hafa ekki náð sjálfvirkni í ákveðinni grunnfærni, sem þarf til að geta lesið og skilið það sem þeir eru að lesa. Á sama hátt eru nemendur sem ströggla með stærðfræði, líklega að ströggla af því að þeir hafa ekki náð að koma í sjálfvirka kerfið þáttum í stærðfræði sem er grunnurinn að því að leysa flóknari dæmi.
Þegar nemendur eru t.d. komnir á það stig að leysa flóknar jöfnur, þá á öll orkan að fara í að vinna með jöfnuhugtakið. En reynslan mín af kennslu í kennslustofu sýnir að nemendur eru að ströggla með jöfnur, af því að þeir vita ekki hvernig þeir eiga að fella niður sviga eða leggja saman bókstafi og tölur – sem er ekki hluti af því að leysa jöfnur, þetta á að vera eitthvað sem er komið inn á sjálfvirka kerfið í heilanum.
Þegar ég segi að nemendur eigi að vera með eitthvað í sjálfvirka kerfinu, þá er ég ekki að segja að nemendur eigi að læra eitthvað utan að eins og páfagaukar – alls ekki. Nemendur eiga að þjálfa færni sína með þeim hætti, að það sem þeir eru að þjálfa, fari á endanum yfir í sjálfvirka kerfið. Þetta eru heilmiklar “heilapælingar” og ég hef skrifað grein um hvernig heilinn virkar, sem þú getur lesið um hér.
Sem sagt, nemendur eru ekki að fá þá þjálfun sem þeir þurfa í stærðfræði til að koma því sem þeir eru að læra í sjálfvirka kerfið. Það leiðir til þess að þegar stærðfræðin verður erfiðari, þá eru nemendur að eyða orku í eitthvað sem þeir eiga að kunna án þess að hugsa mikið. Alveg eins og nemendurnir sem skilja ekkert hvað þeir eru að lesa því þeir eyða allri orku í að hljóða sig í gegnum öll orðin. Þeir hafa því enga orku eða úthald í það að læra það sem þeir ættu í raun að vera að læra.
Hvað er hægt að gera í þessu?
Við þurfum að gera okkur grein fyrir, að það læra ekki allir eins. Fyrir suma er meira en nóg að reikna 7 sambærileg dæmi til að ná góðum tökum á nýju efni, á meðan aðrir þurfa að reikna 30 dæmi. Það þarf því, alveg eins og með lestrarkennslu, að fylgjast með framvindu hvers nemanda og tryggja sjálfvirkni í ákveðnum grunni áður en haldið er áfram í flóknara efni sem byggir á þessum grunni
Ég er mjög bjartsýn að niðurstöður úr Matsferli verði til þess að lögð verði meiri áhersla á að þjálfa nemendur í færni, svo þeir hafi tækifæri á að koma því sem þeir læra í sjálfvirka kerfið í heilanum.