Í Menntastefnu 2030, Fyrstu aðgerðaáætlun 2021 – 2024, stendur:
“Aðgerð 1: Heildstæð skólaþjónusta byggð á þrepaskiptum stuðningi sem styður við nám og farsæld barna og ungmenna”.
Þessi þrepaskiptur stuðningur (e. MTTS muli-tiered system of support) í menntafræðum, gengur út á margt, en algjör forsenda þess að það sé hægt að vinna með þrepaskiptan stuðning, er að byggja á tölulegum gögnum.
Það þarf sem sagt að mæla nemendur reglulega og grípa strax þá nemendur sem eru ekki að ná viðmiðunum og veita þeim stuðning. Allar kennsluaðferðir þurfa að vera raunprófaðar og ef ein kennsluaðferð virkar ekki, til að veita nemanda þann stuðning sem hann þarf, þá þarf strax að grípa til annarra raunprófaðra kennsluaðferða.
Þrepaskiptur stuðningur gengur út á reglulegar skimanir, ítarlegar skilgreiningar hvaða hæfni eða færni nemendur þurfa að búa yfir í hverju efni og á hverju aldursstigi. Það er því ekki í boði að nemandi sem hefur ekki náð lágmarks færni í lestri eða stærðfræði fái að fara á næsta skólaár – þessum nemanda á að vera búið að hjálpa áður en í það óefni er komið.
Það er hlutverk MMS (Miðstöð menntunar og skólaþjónustu) að útfæra þennan þrepaskipta stuðning sem kemur fram í Menntastefnu 2030.
Þessi fyrsta aðgerðaáætlun átti að fara fram 2021-2024. Þess vegna finnst mér algjörlega óskiljanlegt hvers vegna MMS ætlar ekki að láta alla árganga frá 4. upp í 10. bekk vera skylduga til taka stöðu- og framvindupróf sem kallast Matsferill. En eins og hefur komið fram, þá eru einungis þrír árgangar sem þurfa að taka þessi próf, það eru nemendur í 4., 6. og 9. bekk.
Sem betur fer ætla Kópavogsbær og Garðabær að láta nemendur í öllum bekkjum frá 4. upp í 10. bekk taka þessi próf. Hvernig í veröldinni er annars hægt að grípa nemendur og veita þeim “þrepaskiptan stuðning” eins og fyrsta aðgerð Menntastefnu 2030 kveður á um.
Í júlí sl. kom út Önnur aðgerðaáætlun 2025-2027 í Menntastefnu 2030. Í innganginum á því plaggi segir: “Innleiðing fyrstu aðgerðaáætlunar, sem tekur til tímabilsins 2021–2024, gekk vel. Mörgum aðgerðum er nú þegar lokið en aðrar eru enn í vinnslu.”
Ég veit ekki hvort þú hefur fylgst með umræðunni í liðinni viku, þar sem Atli Harðarson prófessor á Menntavísindasviði HÍ gagnrýndi háfleygu og háleitu loforðin sem kæmu fram í aðalnámskrá grunnskólanna, en hann skrifaði grein á vísi um þetta og kom fram í Kastljósinu á RÚV.
Mér sýnist Menntastefna 2030 vera svipuð – það er verið að lofa einhverju sem ekki einu sinni MMS ætlar að fylgja eftir og keyra áfram. Hver á eiginlega að hrinda þessari menntastefnu í framkvæmd – foreldrar og mbl.is?
Ég er núna að taka námskeið á menntavísindasviði Háskóla Íslands, þar sem við erum að fara yfir Menntastefnuna og fara ítarlega í hvað felst í “þrepaskiptum stuðningi” og ég get alveg sagt að þetta er nú þegar orðið eitt risa klúður og ég er ekki sátt við þessa slöku byrjun.
Bestu kveðjur,
Gyða stærðfræðikennari
hjá stærðfræði.is
Heimildir
Menntamálaráðuneytið. (2021, september). Menntastefna 2030: Fyrsta aðgerðaáætlun 2021–2024 [PDF]. Stjórnarráðið. Sótt af https://www.stjornarradid.is/library/01–Frettatengt—myndir-og-skrar/MRN/Menntastefna_2030_fyrsta%20adgerdar%c3%a1%c3%a6tlun.pdf
Mennta- og barnamálaráðuneytið. (2025, júlí). Menntastefna 2030 – Önnur aðgerðaáætlun 2025–2027 [PDF]. Stjórnarráð Íslands. Sótt af https://www.stjornarradid.is/library/02-Rit–skyrslur-og-skrar/MRN/Menntastefna-2030-Onnur-adgerdaaaetlun-2025-2027.pdf
Buffum, A., Mattos, M. og Malone, J. (2017). Taking Action: A Handbook for RTI at Work. Bloomington, IN: Solution Tree Press.
Harðarson, Atli (2025, 25. ágúst). Umbætur á skólakerfinu: Hættum að ljúga. Hættum því alveg og hættum því strax. Vísir. https://www.visir.is/g/20252766201d/umbaetur-a-skolakerfinu.-haettum-ad-ljuga.-haettum-thvi-alveg-og-haettum-thvi-strax
Gunnarsdóttir, Þ. A. (2025, 27. ágúst). Skólana vanti virðingu og traust [Kastljós]. RÚV. https://www.ruv.is/frettir/innlent/2025-08-27-skolana-vanti-virdingu-og-traust-451958